Cyrkiel Heweliusza

Jan Heweliusz (a właściwie Johan Hevelke) to jeden z najwybitniejszych astronomów; naukowiec, artysta, browarnik i konstruktor o europejskiej sławie, zamieszkujący w najbogatszym i najludniejszym mieście XVII-wiecznej Rzeczypospolitej, jakim był wówczas Gdańsk. 
Zawsze 28 stycznia mija jego kolejna rocznica urodzin i śmierci. Przyszedł na świat w 1611 r. i zszedł z niego 76 lat później tego samego dnia stycznia.
 
Właśnie. Był też konstruktorem. Samodzielnie wykonywał np. różne metalowe narzędzia. I na tym wątku skupiamy się teraz, bo oto w 1638 r., a więc mając 27 lat zaprojektował cyrkiel proporcjonalny. Instrument taki służył do niezwykle precyzyjnych obliczeń matematycznych i mechanicznego przeliczania proporcji, a także porównywania powierzchni. Dzięki takim przyrządom mógł Hevelke wykonywać dokładne mapy nieba, a także swoją sławną mapę Księżyca.
Cyrkiel ten, wykonany z mosiądzu, zachował się do dziś jako jedyny przyrząd matematyczno-astronomiczny po tym gdańskim astronomie. Mało tego - znajduje się obecnie w zbiorach muzealnych i eksponowany jest w Domu Mikołaja Kopernika w Toruniu.
Jan Heweliusz przekazał w XVII w. ten instrument jako dar słynnemu wówczas Gimnazjum Toruńskiemu. Tutaj był m.in. wykorzystywany przez studentów podczas zajęć przyrodniczych.
 
Jako konstruktor gdański astronom samodzielnie opracował i wykonał wiele przyrządów naukowych, ale do dziś zachował się jedynie ten cyrkiel. Jednocześnie to jedyny jego przyrząd osobisty, który dotrwał do naszych czasów i najcenniejsza po nim pamiątka.
Wyjątkowość tego zabytku polega też na tym, że astronom sam wykorzystywał go do swoich badań. Poza tym to najstarszy taki obiekt w zbiorach muzeów polskich.
Fotografie: Krzysztof Deczyński Muzeum Okręgowe w Toruniu
Oprac. Arkadiusz Skonieczny, data publikacji: 28-01-2020

 

  • drukuj
  • poleć artykuł
Komentarze użytkowników (0)
Brak komentarzy. Bądź pierwszy - dodaj swój komentarz
Dodaj swój komentarz:


pozostało znaków:   napisałeś znaków:
   

Kontakt

tel. 56 621 02 32
biuro@toruntour.pl
formularz kontaktowy

   
Właścicielem i operatorem Toruńskiego Portalu Turystycznego funkcjonującego pod domeną toruntour.pl jest Toruński Serwis Turystyczny, Toruń, ul. Rabiańska 3 (mapa), tel. 66 00 61 352, NIP: 8791221083.
Materiały zawarte w Toruńskim Portalu Turystycznym www.toruntour.pl należą do ich autorów lub właściciela serwisu i są objęte prawami autorskimi. Wszelkie wykorzystywanie w całości lub we fragmentach zawartych informacji bez zgody Wydawcy Serwisu jest zabronione.
Polityka cookies
 
Jeżeli chcesz opublikować swój artykuł lub napisać do Toruńskiego Portalu Turystycznego ponieważ gdzieś do tekstu wkradł się błąd, chcesz nawiązać współpracę lub po prostu przekazać swoją opinię, możesz to zrobić używając adresu mailowego biuro@toruntour.pl. Żadna wiadomość nie pozostanie bez odpowiedzi!
 
Zostań naszym patronem. Poznaj szczegóły i możliwości tutaj