1966 r. - ruiny toruńskiego zamku krzyżackiego udostępnione zwiedzającym

Przypadające w roku 1966 r. ważne i okrągłe rocznice były w Toruniu uświetnione ważnymi wydarzeniami. Obchodzono wówczas 1000-lecie państwa polskiego oraz 500-lecie II pokoju toruńskiego.
11 września tego roku uporządkowane, odrestaurowane i zaadaptowane ruiny toruńskiego zamku krzyżackiego oddane zostały do użytku publicznego. Wszystkie te prace poprzedzone zostały dużymi, trwającymi od 1958 r. badaniami archeologicznymi, dającymi nową wiedzę nt. początków Torunia, osadnictwa przedkrzyżackiego oraz samego zamku.
W piwnicach i gdanisku urządzono wystawy, gdzie prezentowano ekspozycje dotyczące osadnictwo przedkrzyżackie oraz dzieje zamku.
Przed 1958 r. teren zamkowy pozostawał jako wysypisko śmieci, ogrody, a z biegiem lat ruiny zamku głównego przykryła zupełnie ziemia, zarosły ją krzaki i drzewa. Trwało to od XV wieku, gdy decyzją Rady miejskiej Torunia zamek krzyżacki został rozebrany. Zburzono nie tylko urządzenia obronne, ale pomieszczenia reprezentacyjne. Jednej budowli zamkowej jednak nie ruszono - gdaniska, które później służyło Torunianom jako prochownia ora wieża obronna.
Ruiny zamku przez stulecia postrzegane były w Toruniu jako oryginalny pomnik historyczny symbolizujący pokonanie potęgi zakonu krzyżackiego oraz symbolizujący niezależność Torunia - zburzenie przez miasto zamku miało zapobiegać osadzeniu tu reprezentanta lub zbrojnego oddziału jakiejkolwiek - polskiej, krzyżackiej czy innej - władzy zwierzchniej.
Projekt zagospodarowania ruin zamku w latach 60. XX w. przygotowała Pracownia Architektury Przedsiębiostwa Konserwacji Zabytków (PKZ) w Toruniu pod kierownictwem Felicjana Polakowskiego.
Prace porządkowe zostały wykonane przez społeczeństwo Torunia w ramach czynów społecznych i dlatego w ówczesnych hasłach propagandowych zamek był rónież pomnikiem czynu tysiąclecia państwa polskiego.
Na zamku zainstalowano specjalną aparaturę, która po zmierzchu prezentowała w plenerze specjalnie opracowany program światła-dźwięku prezentujący historię wojny 13-letniej.
W związku z 500. rocznicą II pokoju toruńskiego przestrzeń miejska Torunia została udekorowana stosownymi okolicznościowymi grafikami, ekspozycjami i banerami. Tę oprawę świąteczną przygotowała Pracownia Sztuk Plastycznych
Na Rynku Nowomiejskim ustawiono planszę z mapą ziem i herbami miast, które na podstawie II pokoju toruńskiego weszły w skład Królestwa Polskiego.
Na terenie zamku krzyżackiego natomoast postawiono pomnik symbolizujący zwycięstwo nad Krzyżakami i ich hitlerowskimi Niemcami, rozumianymi wtedy jako ich spadkobiercy i następcy.









