Areszt dla szlachty

Wejście do dawnego aresztu dla szlachty znajduje się z Przedsionka przed Salą Królewską
 
Jednym z wyjątkowych przywilejów Torunia w I Rzeczypospolitej było prawo sądzenia szlachty przez sądy miejskie Torunia wg miejscowego prawa. Nie tolerując na terytorium toruńskim samowoli i pieniactwa, z jakich szlachta polska była znana, często wydawano też przykładne wyroki kary śmierci.
Więzienie dla przedstawicieli stanu szlacheckiego znajdowało się w północnym skrzydle na I piętrze Ratusza Staromiejskiego, a wejście doń z Przedsionka przed Salą Królewską. Dziś pomieszczenie to nie jest udostępnione do zwiedzania.
Opis sprzed 1719 r. Manuscriptum Baumgartianum podaje, że mieściło się pomiędzy ścianami z potężnego muru (…) więzienie kryminalne zewsząd umocnione, przeznaczone dla osób stanu szlacheckiego, przebywających tam z przyczyny skazania ich przez sąd (…) na karę śmierci.
Była to nieduża izba z kominkiem i ustępem, którą zgodnie z kontraktem wykonał mistrz Marten w 1604 r. Wzmiankowano ją w 1611 r. z zaznaczeniem, że przez dłuższy czas zwano ją izbą Krzyżanowską, od więzionego tu dość długo szlachcica polskiego, Andrzeja Krzyżanowskiego.
 
W Rzeczypospolitej przedrozbiorowej środkiem uprzywilejowania szlachty wobec miast była kara śmierci nakładana na burmistrza i jednego z rajców miejksich za samowolne ścięcie szlachcica z powodu gwałtów wykonywanych w obrębie miasta. Stwarzało to sytuację, że szlachcic przebywający w mieście mógł czuć się bezkarny.
Nie dotyczyło to jednak Torunia (i Gdańska), bowiem jednym z wyjątkowych uprawnień tylko tych dwóch miast w Polsce było prawo sądzenia szlachty przez miejscowe sądy miejskie wg miejscowego prawa. Nie tolerując na terytorium toruńskim samowoli, z jakiej szlachta polska była znana, często wydawano też przykładne wyroki kary śmierci.
Wcześniejszy królewski przywilej pozywania i sądzenia szlachty za przestępstwa kryminalne dokonane w Toruniu i na jego terytorium przed sąd toruński (i odpowiednio gdański) potwierdziła konstytucja sejmowa "Miasta Toruń y Gdańsk" z 1627 r.
 
Z możliwości takich korzystał Toruń bez wahania. Np. przed sejmem 1572 r. szlachcic sieradzki Stanisław Gliński porąbał na śmierć, zapewne po pijanemu, niewinnego stróża. Już po wyroku sądowym w dniu następnym wieczorem kat toruński ściął mordercę na Rynku Staromiejskim. Krewni Glińskiego wytoczyli o to proces Toruniowi, jednak król Stefan Batory wówczas wydał dekret, w którym uwolnił Toruń od wszelkich zarzutów i oświadczył, że będzie bronił jego przywilejów.
W czasie bezkrólewia po Batorym znów ścięto w Toruniu dwóch szlachciców, którzy porąbali pachołków miejskich.
W 1687 r. ponownie spadły dwie głowy szlacheckie na Rynku, a król Jan III Sobieski potwierdził prawa Torunia w dziedzinie jurysdykcji kryminalnej.
 

 

  • drukuj
  • poleć artykuł
Komentarze użytkowników (0)
Brak komentarzy. Bądź pierwszy - dodaj swój komentarz
Dodaj swój komentarz:


pozostało znaków:   napisałeś znaków:
   

Kontakt

tel. 56 621 02 32
biuro@toruntour.pl
formularz kontaktowy

   
Właścicielem i operatorem Toruńskiego Portalu Turystycznego funkcjonującego pod domeną toruntour.pl jest Toruński Serwis Turystyczny, Toruń, ul. Rabiańska 3 (mapa), tel. 66 00 61 352, NIP: 8791221083.
Materiały zawarte w Toruńskim Portalu Turystycznym www.toruntour.pl należą do ich autorów lub właściciela serwisu i są objęte prawami autorskimi. Wszelkie wykorzystywanie w całości lub we fragmentach zawartych informacji bez zgody Wydawcy Serwisu jest zabronione.
Polityka cookies
 
Jeżeli chcesz opublikować swój artykuł lub napisać do Toruńskiego Portalu Turystycznego ponieważ gdzieś do tekstu wkradł się błąd, chcesz nawiązać współpracę lub po prostu przekazać swoją opinię, możesz to zrobić używając adresu mailowego biuro@toruntour.pl. Żadna wiadomość nie pozostanie bez odpowiedzi!