Grzywna

 
Lokalizacja
Ziemia Chełmińska, powiat toruński, gmina wiejska Chełmża
3,5 km na płd. od Chełmży, 17 km na płn. od Torunia
Klasyfikacja atrakcyjności turystycznej: 
 
Grzywna po raz pierwszy była wzmiankowana w 1285 r. jako Grynueana. W 1293 r. została nadana biskupowi kujawskiemu Wisławowi przez Krzyżaków w ramach wymiany za posiadłości leżące między GolubiemOstrowitem. W XVI w. dzieliła się na część biskupią, królewską i szlachecką, należącą w 1570 r. do rodu Orłowskich, w XVII w. do Bystramów, potem Dorpowskich. Od początku XVII w. istnieją wzmianki o szpitalu dla ubogich przy kościele. Z lat 1647 i 1667 pochodzą informacje o istnieniu przy parafii szkoły z nauczycielem. Po I rozbiorze Polski w 1772 r. folwark włączono do skarbu państwa pruskiego i skonfiskowano dobra kościelne.
 

Gotycki kościół

 
 
W Grzywnie znajduje się jeden z najstarszych kościołów gotyckich na Ziemi Chełmińskiej. Według tradycji parafia tutejsza została erygowana w końcu XIII w. przez biskupa kujawskiego Wisława, sam kościół pochodzi z przełomu XIII i XIV w., również z fundacji biskupa kujawskiego, który na mocy układu z Krzyżakami z 1293 r. był właścicielem Grzywny.
Kościół pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej, ceglano-kamienny zbudowano ok. 1300 r. jako jednonawowy z prosto zamkniętym prezbiterium. Nad gotycką kruchtą zachodnią w 1600 r. dzięki wsparciu Jerzego Konopackiego z rodu szlacheckiego, wzniesiono wieżę z tzw. pruskiego muru, która przetrwała do pocz. XX w. Po jej rozebraniu odkryto umieszczone w dolnych partiach blend szczytu kościoła cenne elementy w postaci ceramicznych gotyckich figurek z poł. XIV w. Przedstawiają one Matkę Boską z Dzieciątkiem oraz św. Marię Magdalenę, św. Katarzynę i św. Antoniego Pustelnika. Rzeźby te to niezwykle cenny i rzadki na terenie Prus zabytek. Na życzenie ostatniego cesarza niemieckiego Wilhelma II zostały skopiowane w Berlinie. W 2012 r. dokonano ich konserwacji, jednak wtedy niestety nie wróciły na swoje miejsce, a zostały umieszczone na ścianie wewnątrz kościoła przy prezbiterium.
 
Cennym i wyjątkowym elementem wyposażenia kościoła są ceramiczne średniowieczne figurki świętych z poł. XIV w., które oryginalnie były umieszczone w dolnych partiach blend szczytu zachodniego i usunięte zostały niestety w 2012 r.
 
W 1907 r. kościół otrzymał nową - ceglaną wieżę w stylu neogotyckim, dostawioną do korpusu nawowego od strony płn.
W wieży znajduje się dzwon w 1582 r. toruńskiego ludwisarza, Mertena Schmidta, pierwotnie znajdujący się w starej wieży, nad kruchtą zach. Do 1917 r. w wieży wisiały też dwa inne dzwony (z 1605 r. i 1637 r.), które najpewniej zostały zabrane i przetopione na potrzeby wojenne państwa pruskiego w końcu I wojny światowej.
 
Wewnątrz sklepienie krzyżowe (prezbiterium) i strop płaski (nawa). Wystrój renesansowy i barokowy z końca XVI i pocz. XVIII w. Rzeźba Marii z Dzieciątkiem gotycka z ok. 1500 r. w ołtarzu głównym. Ława kolatorska późnogotycka z XVI w., w której zasiadali opiekunowie kościoła z rodu Konopackich. Płyty nagrobne z XVI-XVII w. Ołtarz główny sprzed połowy XVIII w. warsztatu toruńskiego. Pod koniec XIX w. w ołtarzu tym umieszczono obraz z 1892 r. Matki Bożej Niepokalanie Poczętej fundacji rodu szlacheckiego Czarlińskich.
Na ścianach prezbiterium fragmenty XVII - XVIII-wiecznych i wcześniejszych polichromii,  przedstawiających ozdobne ornamenty i sceny z życia Św. Katarzyny Aleksandryjskiej.
W nawie kościoła w 1834 r. umieszczono dwa barokowe ołtarze (Matki Boskiej z Dzieciątkiem oraz św. Huberta z ruchomym obrazem Chrystusa) pochodzące z rozebranego wtedy gotyckiego kościoła dominikańskiego św. Mikołaja w Toruniu.
 
Jedną z niezwykłych ciekawostek grzywieńskiego kościoła jest tajemnicza średniowieczna płaskorzeźba terakotowa przedstawiająca dwugłowego jelenia. 
 
Na przykościelnym cmentarzu wyróżnia się neoklasycystyczny grobowiec z 2. poł. XIX w. rodu Schedlin-Czarlińskich z niedalekiego Brąchnówka.
 
 
Powrót do:
  • drukuj
  • poleć artykuł
Komentarze użytkowników (1)
W.Paczkowski, 2020-05-16 13:51:41
Mój dziadek, Józef Paczkowski (dróżnik kolejowy, rodzina mieszkała w domu tzw.  ,,24")z miejscowym wikariuszem, Ernestem Wohlfeinem (zamordowanym później na Barbarce) ukrywali się we wrześniu 1939 w podziemiach tego kościoła.
Dodaj swój komentarz:


pozostało znaków:   napisałeś znaków:
   

Kontakt

tel. 56 621 02 32
biuro@toruntour.pl
formularz kontaktowy
 
 
 
 
 
 
 
 
   
Właścicielem i operatorem Toruńskiego Portalu Turystycznego funkcjonującego pod domeną toruntour.pl jest Toruński Serwis Turystyczny, Toruń, ul. Rabiańska 3 (mapa), tel. 66 00 61 352, NIP: 8791221083.
Materiały zawarte w Toruńskim Portalu Turystycznym www.toruntour.pl należą do ich autorów lub właściciela serwisu i są objęte prawami autorskimi. Wszelkie wykorzystywanie w całości lub we fragmentach zawartych informacji bez zgody Wydawcy Serwisu jest zabronione.
Polityka cookies
 
Jeżeli chcesz opublikować swój artykuł lub napisać do Toruńskiego Portalu Turystycznego ponieważ gdzieś do tekstu wkradł się błąd, chcesz nawiązać współpracę lub po prostu przekazać swoją opinię, możesz to zrobić używając adresu mailowego biuro@toruntour.pl. Żadna wiadomość nie pozostanie bez odpowiedzi!
 
Zostań naszym patronem. Poznaj szczegóły i możliwości tutaj