Grzywna

 
Lokalizacja
Ziemia Chełmińska, powiat toruński, gmina wiejska Chełmża
3,5 km na płd. od Chełmży, 17 km na płn. od Torunia
Klasyfikacja atrakcyjności turystycznej: 
 
Grzywna po raz pierwszy była wzmiankowana w 1285 r. jako Grynueana. W 1293 r. została nadana biskupowi kujawskiemu Wisławowi przez Krzyżaków w ramach wymiany za posiadłości leżące między GolubiemOstrowitem. W XVI w. dzieliła się na część biskupią, królewską i szlachecką, należącą w 1570 r. do rodu Orłowskich, w XVII w. do Bystramów, potem Dorpowskich. Od początku XVII w. istnieją wzmianki o szpitalu dla ubogich przy kościele. Z lat 1647 i 1667 pochodzą informacje o istnieniu przy parafii szkoły z nauczycielem. Po I rozbiorze Polski w 1772 r. folwark włączono do skarbu państwa pruskiego i skonfiskowano dobra kościelne.
 

Gotycki kościół

 
 
W Grzywnie znajduje się jeden z najstarszych kościołów gotyckich na Ziemi Chełmińskiej. Według tradycji parafia tutejsza została erygowana w końcu XIII w. przez biskupa kujawskiego Wisława, sam kościół pochodzi z przełomu XIII i XIV w., również z fundacji biskupa kujawskiego, który na mocy układu z Krzyżakami z 1293 r. był właścicielem Grzywny.
Kościół pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej, ceglano-kamienny zbudowano ok. 1300 r. jako jednonawowy z prosto zamkniętym prezbiterium. Nad gotycką kruchtą zachodnią w 1600 r. dzięki wsparciu Jerzego Konopackiego z rodu szlacheckiego, wzniesiono wieżę z tzw. pruskiego muru, która przetrwała do pocz. XX w. Po jej rozebraniu odkryto umieszczone w dolnych partiach blend szczytu kościoła cenne elementy w postaci ceramicznych gotyckich figurek z poł. XIV w. Przedstawiają one Matkę Boską z Dzieciątkiem oraz św. Marię Magdalenę, św. Katarzynę i św. Antoniego Pustelnika. Rzeźby te to niezwykle cenny i rzadki na terenie Prus zabytek. Na życzenie ostatniego cesarza niemieckiego Wilhelma II zostały skopiowane w Berlinie. W 2012 r. dokonano ich konserwacji, jednak wtedy niestety nie wróciły na swoje miejsce, a zostały umieszczone na ścianie wewnątrz kościoła przy prezbiterium.
 
Cennym i wyjątkowym elementem wyposażenia kościoła są ceramiczne średniowieczne figurki świętych z poł. XIV w., które oryginalnie były umieszczone w dolnych partiach blend szczytu zachodniego i usunięte zostały niestety w 2012 r.
 
W 1907 r. kościół otrzymał nową - ceglaną wieżę w stylu neogotyckim, dostawioną do korpusu nawowego od strony płn.
W wieży znajduje się dzwon w 1582 r. toruńskiego ludwisarza, Mertena Schmidta, pierwotnie znajdujący się w starej wieży, nad kruchtą zach. Do 1917 r. w wieży wisiały też dwa inne dzwony (z 1605 r. i 1637 r.), które najpewniej zostały zabrane i przetopione na potrzeby wojenne państwa pruskiego w końcu I wojny światowej.
 
Wewnątrz sklepienie krzyżowe (prezbiterium) i strop płaski (nawa). Wystrój renesansowy i barokowy z końca XVI i pocz. XVIII w. Rzeźba Marii z Dzieciątkiem gotycka z ok. 1500 r. w ołtarzu głównym. Ława kolatorska późnogotycka z XVI w., w której zasiadali opiekunowie kościoła z rodu Konopackich. Płyty nagrobne z XVI-XVII w. Ołtarz główny sprzed połowy XVIII w. warsztatu toruńskiego. Pod koniec XIX w. w ołtarzu tym umieszczono obraz z 1892 r. Matki Bożej Niepokalanie Poczętej fundacji rodu szlacheckiego Czarlińskich.
Na ścianach prezbiterium fragmenty XVII - XVIII-wiecznych i wcześniejszych polichromii,  przedstawiających ozdobne ornamenty i sceny z życia Św. Katarzyny Aleksandryjskiej.
W nawie kościoła w 1834 r. umieszczono dwa barokowe ołtarze (Matki Boskiej z Dzieciątkiem oraz św. Huberta z ruchomym obrazem Chrystusa) pochodzące z rozebranego wtedy gotyckiego kościoła dominikańskiego św. Mikołaja w Toruniu.
 
Jedną z niezwykłaych ciekawostek grzywieńskiego kościoła jest tajemnicza średniowieczna płaskorzeźba terakotowa przedstawiająca dwugłowego jelenia. 
 
Na przykościelnym cmentarzu wyróżnia się neoklasycystyczny grobowiec z 2. poł. XIX w. rodu Schedlin-Czarlińskich z niedalekiego Brąchnówka.
 
 
Powrót do:
  • drukuj
  • poleć artykuł
Komentarze użytkowników (0)
Brak komentarzy. Bądź pierwszy - dodaj swój komentarz
Dodaj swój komentarz:


pozostało znaków:   napisałeś znaków:
   
Kontakt
 
tel. 56 621 02 32
biuro@toruntour.pl
   
Właścicielem i operatorem Toruńskiego Portalu Turystycznego funkcjonującego pod domeną toruntour.pl jest Toruński Serwis Turystyczny, Toruń, ul. Bankowa 14/16/16 (mapa), tel. 66 00 61 352, NIP: 8791221083.
Materiały zawarte w Toruńskim Portalu Turystycznym www.toruntour.pl należą do właściciela serwisu i są objęte prawami autorskimi. Wszelkie wykorzystywanie w całości lub we fragmentach zawartych informacji bez zgody Wydawcy Serwisu jest zabronione.
 
Osoby i instytucje chętne do współpracy prosimy o kontakt.