Kiedy założono Toruń?

Był rok 1231 kiedy pierwsi Krzyżacy przeprawiwszy się przez Wisłę założyli swą warownię wokół okazałego dębu, nazywając ją Thorun (nazwa ta po raz pierwszy pojawia się w późniejszym dokumencie lokacyjnym). Było to pierwsze miejsce osiedlenia się Krzyżaków na Ziemi Chełmińskiej, darowanej im w 1228 r. przez księcia mazowieckiego Konrada. Obecnie miejsce to znajduje się w obrębie wsi Stary Toruń, nad Wisłą, ok. 9 km na zachód od Rynku Staromiejskiego w dzisiejszym Toruniu.
Stąd rozpoczynał się podbój pogańskich Prusów i tworzenie potężnego państwa, prężnego i doskonale zorganizowanego pod względem prawnym i ekonomicznym. Toruń (Thorun) stał się silnie umocnionym grodem, do którego zmierzali krzyżowcy przybywający walczyć po stronie krzyżackiej przeciw Prusom. Dzięki wsparciu książąt, możnych i rycerstwa z różnych stron Polski i Niemiec, Krzyżacy w szybkim tempie zdobywali kolejne obszary położone wzdłuż dalszego biegu Wisły.
Opanowując tereny dalej na północ już w 1232 r., wedle słów kroniki Piotra z Dusburga, mistrz krajowy pruski Herman Balk wzniósł zamek i miasto Chełmno.  
Wkrótce, bo 28 grudnia wydano przywilej lokacyjny nadający jednocześnie i Chełmnu i Toruniowi prawa miejskie; w ten sposób powstało tzw. prawo chełmińskie. Te dwa miasta są tym samym jednymi z najstarszych w granicach współczesnej Polski i najstarszymi w państwie krzyżackim (obecnej Polsce północnej i północno-wschodniej; zobacz też: Miasta Ziemi Chełmińskiej).
Dotąd nauka przyjmowała, że nastąpiło to w 1233 r., jednak nowsze badania wskazują, że miało to miejsce raczej już w 1232 r. 
 
Pierwotny przywilej chełmiński (akt lokacyjny Chełmna i Torunia) z 1232 r. uległ pożarowi w poł. XIII w. W 1251 r. sporządzono więc dwa odrębne dokumenty, będące nieco rozszerzonymi kopiami oryginału, jeden dla Chełmna, drugi dla Torunia. Dokument toruński (na fotografii) do dziś przechowywany jest w Archiwum Państwowym w Toruniu, a chełmiński w Geheimes Staatsarchiv w Berlinie-Dahlem. 
 
 
Skąd zatem taka niepewność i rozbieżność?
Otóż wywodzi się to z faktu, że nie wszędzie i nie zawsze od 1 stycznia rozpoczynano rachubę nowego roku.
Tradycja rozpoczynania nowego roku z dniem 1 stycznia wywodzi się z reformy kalendarza rzymskiego zarządzonej przez Juliusza Cezara w 45 roku p.n.e.
Nie był to jednak jedyny, ani nawet najbardziej rozpowszechniony styl tworzenia kalendarza. W różnych środowiskach, regionach i miastach Europy rozpoczynano nowy rok w różnych dniach. W obiegu kościelnym, w kancelariach miast i władców ustalano i onaczano początek roku różnymi datami: 1 stycznia, 25 marca, 25 grudnia, Wielkanoc. W Bizancjum rok zaczynał się 1 września.
Popularne było w średniowieczu rozpoczynanie nowego roku od 1 marca, co praktykowano w starożytnym Rzymie (obok tradycji rozpoczynania nowego roku 1 stycznia), a później w państwie Franków, Rusi (do XV w.) oraz w Wenecji, gdzie tradycja ta utrzymała się najdłużej, bo aż do końca istnienia niepodległej Republiki w 1797 r.
Jeszcze inaczej było w Pizie i Florencji, gdzie nowy rok zaczynano z dniem Zwiastowania Najświętszej Panny Marii, czyli 25 marca. Rachuba ta z czasem stała się popularna w innych miastach włoskich, a także w Anglii, w której zwyczaj rozpoczynania roku w święto Zwiastowania przetrwał do roku 1753.
 
Kroniki czasów karolińskich i późniejsze liczą kolejne lata od Bożego Narodzenia. To była najstarsza i najbardziej popularna alternatywa dla 1 stycznia. Stosowano ją konsekwentnie przez całe średniowiecze w pewnych rejonach - większości obszarów niemieckich, państwie krzyżackim, także w Mediolanie i Genui.
Zatem wg tej rachuby przywilej chełmiński wystawiony został 28 grudnia roku 1232, a więc rok wcześniej niż wynika to dosłownie z zapisanej w dokumencie daty.
 
 
Medal wybity na 500-lecie założenia Torunia, z 1731 r., z widokiem miasta za rzeką, nad miastem słońce, po lewej pod drzewem strażnica krzyżacka i pionowa data: 1231, na bliższym brzegu rzeki oddział pieszego wojska
 
Lokowane w 1232 r. to miasto w latach 1264-1454 nosiło nazwę Stare Miasto Toruń. W 1264 r. bowiem Krzyżacy lokowali Nowe Miasto Toruń stykające się od zachodu z Toruniem, odtąd nazywanym Starym Miastem Toruniem. W 1454 r. Stare Miasto Toruń wchłonęło swego młodszego sąsiada (zobacz: Połączenie Starego Miasta i Nowego Miasta).
Oprac. Arkadiusz Skonieczny, data publikacji: 25-11-2018
  • drukuj
  • poleć artykuł
Komentarze użytkowników (0)
Brak komentarzy. Bądź pierwszy - dodaj swój komentarz
Dodaj swój komentarz:


pozostało znaków:   napisałeś znaków:
   

Kontakt

tel. 56 621 02 32
biuro@toruntour.pl
formularz kontaktowy
 
 
 
 
 
 
 
 
   
Właścicielem i operatorem Toruńskiego Portalu Turystycznego funkcjonującego pod domeną toruntour.pl jest Toruński Serwis Turystyczny, Toruń, ul. Rabiańska 3 (mapa), tel. 66 00 61 352, NIP: 8791221083.
Materiały zawarte w Toruńskim Portalu Turystycznym www.toruntour.pl należą do ich autorów lub właściciela serwisu i są objęte prawami autorskimi. Wszelkie wykorzystywanie w całości lub we fragmentach zawartych informacji bez zgody Wydawcy Serwisu jest zabronione.
Polityka cookies
 
Jeżeli chcesz opublikować swój artykuł lub napisać do Toruńskiego Portalu Turystycznego ponieważ gdzieś do tekstu wkradł się błąd, chcesz nawiązać współpracę lub po prostu przekazać swoją opinię, możesz to zrobić używając adresu mailowego biuro@toruntour.pl. Żadna wiadomość nie pozostanie bez odpowiedzi!
 
Zostań naszym patronem. Poznaj szczegóły i możliwości tutaj