Pręt chełmiński

Pręt chełmiński jest średniowieczną jednostką miary długości ustanowioną przez Krzyżaków i obowiązującą w każdym obszarze lokowanym na prawie chełmińskim. Miara ta po raz pierwszy zastosowana została w przywileju chełmińskim, który lokował miasta Chełmno i Toruń 28 grudnia 1232 r. (zobacz: Kiedy założono Toruń?); wg niej dokonano rozplanowania całego układu urbanistycznego i poszczególnych parcel nowych miast.
 
Według tradycji wzorzec pręta chełmińskiego w postaci metalowej listwy pierwotnie znajdował się w kościele farnym pw. Panny Marii w Chełmnie, a od lat 80. XIX w. przymocowany jest do zachodniej ściany Ratusza chełmińskiego. Stosowany był powszechnie najpierw w państwie krzyżackim, później w Prusach Królewskich aż do rozbiorów Rzeczypospolitej w XVIII w.
Służył on kupcom do odmierzania towarów wg miejscowego systemu miar, odmiennego od tego, panującego na innych terytoriach.
 
Pręt chełmiński wykonany jest z nieznanego stopu metali. Jak wiadomo metale są podatne na działanie zmiennych warunków atmosferycznych, które powodują powiększanie lub kurczenie ich objętości. Z tego też powodu należy przypuszczać, że po tylu dziesiątkach lat jego długość mogła ulec niewielkim odchyleniom.  
Na podstawie oficjalnych pomiarów i dokonanej dokumentacji technicznej w 2010 r. stwierdzono, że długość pręta chełmińskiego wynosi w swej dolnej części 4,326 m, a w górnej części 4,330 m.
Nie wiadomo natomiast jaką precyzyjną długość miał pręt chełmiński oryginalnie, w XIII wieku i czy ewentualna różnica również wynosiła zaledwie kilka mm.
 
Pręt chełmiński dzielił się na mniejsze jednostki: 100 ławek, 15 stóp, 7,5 łokcia, 5 kroków.
Stopa chełmińska wynosiła ok. 29 cm, a dwie stopy stanowiły łokieć (ok. 58 cm). Kolejną jednostką był krok, który wynosił ok. 1,45 m. Natomiast 10 prętów chełmińskich stanowiło 1 sznur chełmiński.
 
Powrót do:
  • drukuj
  • poleć artykuł
Komentarze użytkowników (0)
Brak komentarzy. Bądź pierwszy - dodaj swój komentarz
Dodaj swój komentarz:


pozostało znaków:   napisałeś znaków:
   

Kontakt

tel. 56 621 02 32
biuro@toruntour.pl
formularz kontaktowy

   
Właścicielem i operatorem Toruńskiego Portalu Turystycznego funkcjonującego pod domeną toruntour.pl jest Toruński Serwis Turystyczny, Toruń, ul. Rabiańska 3 (mapa), tel. 66 00 61 352, NIP: 8791221083.
Materiały zawarte w Toruńskim Portalu Turystycznym www.toruntour.pl należą do ich autorów lub właściciela serwisu i są objęte prawami autorskimi. Wszelkie wykorzystywanie w całości lub we fragmentach zawartych informacji bez zgody Wydawcy Serwisu jest zabronione.
Polityka cookies
 
Jeżeli chcesz opublikować swój artykuł lub napisać do Toruńskiego Portalu Turystycznego ponieważ gdzieś do tekstu wkradł się błąd, chcesz nawiązać współpracę lub po prostu przekazać swoją opinię, możesz to zrobić używając adresu mailowego biuro@toruntour.pl. Żadna wiadomość nie pozostanie bez odpowiedzi!
 
Zostań naszym patronem. Poznaj szczegóły i możliwości tutaj