Strzelno

 
Romańskie zabytki w Strzelnie należą do najcenniejszych, a tutejsze kolumny i tympanony w kościele św. Trójcy to obok Drzwi Gnieźnieńskich najbardziej wyjątkowe zabytki sztuki romańskiej w Polsce
 
 
Lokalizacja:
  • Kujawy, powiat mogileński
  • 57 km na płd.-zach. od Torunia (droga krajowa nr 15 Toruń-Poznań)
  • prawa miejskie: 1356 r. (1231 r.)
  • liczba mieszkańców: 5,5 tys.
  • ośrodek turystyczny z cennymi zabytkami romańskimi (m.in. kolumny w kościele św. Trójcy), wpisanymi na Listę Pomników Historii RP
  • klasyfikacja atrakcyjności turystycznej: 
Niewielkie wzgórze klasztorne, na którym w XII w. ulokowano grodowy kościół-rotundę św. Prokopa oraz norbertański klasztor i kościół (pw. Trójcy św.) znajduje się we wschodniej części miasta, przy placu św. Wojciecha.
W Strzelnie potwierdzono ciągłość osadniczą od neolitu. Na wzgórzu przypuszczalnie był ośrodek kultu pogańskiego, z którym łączy się trzy wielkie kamienie stojące dziś przy kościele Trójcy św., z rowkami i wklęsłościami. Przy nich w czasach pogańskich kapłani i miejscowa ludność oddawali się tajemniczym praktykom. Podania mówią, że na głazach składano ofiary z ludzi i zwierząt.
Legenda wiąże to miejsce z wyprawą św. Wojciecha, który tędy przejeżdżał. Wyżłobienia na jednym z głazów mają być śladami końskich kopyt i koła wozu, którym podróżował św. Wojciech. Biskup mógł przemawiać w miejscu pogańskiego kultu do wiernych zanim ruszył w dalszą drogę na północ, do Prus, gdzie ostatecznie poniósł męczeńską śmierć.
 

 

Historia Strzelna

Początki Strzelna sięgają XII w. Istniał wtedy tu gród, dla którego palatyn księcia Bolesława Krzywoustego – wojewoda Piotr Włostowic (1080-1153) ufundował kościół pw. św. Krzyża (obcenie św. Prokopa). Wg Jana Długosza świątynia ta została poświęcona 16 marca 1133 r. przez biskupa kruszwickiego Świdgera w obecności biskupa lubuskiego Bernarda (jednak najpewniej był to drewniany poprzednik obecnego kościoła kamiennego).
Z kolei w latach 80. XII w. ufundowany został klasztor norbertanek. Dzięki temu Strzelno stało się siedzibą jednego z najstarszych żeńskich zgromadzeń zakonnych w Polsce. Osada strzelnieńska stała się własnością norbertanek i uniezależnioną od  władzy kasztelanów kruszwickich.
W 1212 r. osada otrzymała od Konrada mazowieckiego (tegoż samego, który sprowadził Krzyżaków na Ziemię Chełmińską) przywilej targów cotygodniowych, a w 1231 r. została przekształcona w miasto na prawie magdeburskim. Najstarszym zachowanym świadectwem na tę okoliczność jest dokument wydany dopiero w 1355 r. przez króla Kazimierza Wielkiego i potwierdzony następnie przez króla Zygmunta I. W okresie swego największego rozkwitu Strzelno było dość często odwiedzane przez królów polskich, z których szczególnie chętnie prfzebywali tu Władysław Łokietek i Władysław Jagiełło.
Od XVI wieku następuje upadek gospodarczy, pogłębiony zarazą w 1624 r., wojnami szwedzkimi w poł. XVII w. i wielkim pożarem w 1761 r.
Po zajęciu przez Prusaków w 1772 r. w wyniku I rozbioru Polski nastąpiła sekularyzacja klasztoru. Do całkowitej kasacji doszło w 1837 r.
Poważnym zwrotem w dziejach Strzelna i czynnikiem miastotwórczym było ustanowienie tu siedziby powiatu w okresie 1887-1932. Z tego czasu pochodzi większość istniejącej dziś zabudowy miasta.
W 1852 roku urodził się tu Albert Michelson, późniejszy noblista z dziedziny fizyki w 1907 roku, o czym przypomina tablica pamiątkowa z 1963 r. na kamienicy narożnej Rynek 19 / ul. św. Ducha 1. Uczony zapewne nie pamiętał miejsca swych urodzin, bo gdy miał niespełna trzy lata, jego rodzina wyemigrowała do Stanów Zjednoczonych. Tam Michelson ukończył Akademię Marynarki Wojennej w Annapolis, przez pewien czas był także jej wykładowcą. Wiedzę w zakresie fizyki pogłębiał w Europie: w Berlinie, Heidelbergu i Paryżu. Po powrocie do Ameryki współpracował z chemikiem Edwardem Morleyem przy badaniach nad prędkością rozchodzenia się światła. Od 1892 r. przez niemal 40 lat wykładał fizykę na Uniwersytecie w Chicago. W 1907 r. został uhonorowany Nagrodą Nobla w dziedzinie fizyki za skonstruowanie precyzyjnych przyrządów optycznych. Umożliwiały one m.in. pomiar długości fal świetlnych oraz badanie widma promieniowania świetlnego. Zmarł w 1931 r. w Pasadenie, w stanie Kalifornia.

Miasto zachowało średniowieczne regularne rozplanowanie z kwadratowym rynkiem pośrodku. Wzgórze św. Wojciecha z zespołem budowli klasztornych przylega do wschodniej granicy miasta (wyjazd w kierunku Konina); znajdują się tu 2 cenne kościoły.
 

Zabytki i atrakcje Strzelna

Największym magnesem ściągającym do Strzelna rzesze międzynarodowych turystów są tutejsze zabytki romańskie, zwłaszcza tzw. kolumny strzelnieńskie o bezcennej wartości artystycznej i historycznej. To właśnie w tutejszym dawnym zespole klasztornym norbertanek znajduje się nie tylko najliczniejszy, ale także najbardziej oryginalny zespół rzeźby romańskiej na terenie naszego kraju. Dekorowane wizerunkami Cnót i Przywar kolumny, stawiają założenie wśród najważniejszych miejsc w historii sztuki polskiego średniowiecza. Unikatowe na tle Europy dzieła, wyróżnia wysoka jakość artystyczna oraz pozbawiony analogii program ikonograficzny. Nigdzie indziej w Polsce nie zachowała się też w oryginalnym swym miejscu taka ilość romańskich rzeźbionych tympanonów związanych z jednym miejscem (trzy, czwarty to rekonstrukcja tympanonu zniszczonego w 1945 r.).

  • drukuj
  • poleć artykuł
Komentarze użytkowników (0)
Brak komentarzy. Bądź pierwszy - dodaj swój komentarz
Dodaj swój komentarz:


pozostało znaków:   napisałeś znaków:
   

Kontakt

tel. 56 621 02 32
biuro@toruntour.pl
formularz kontaktowy
 
 
 
 
 
 
 
 
   
Właścicielem i operatorem Toruńskiego Portalu Turystycznego funkcjonującego pod domeną toruntour.pl jest Toruński Serwis Turystyczny, Toruń, ul. Rabiańska 3 (mapa), tel. 66 00 61 352, NIP: 8791221083.
Materiały zawarte w Toruńskim Portalu Turystycznym www.toruntour.pl należą do ich autorów lub właściciela serwisu i są objęte prawami autorskimi. Wszelkie wykorzystywanie w całości lub we fragmentach zawartych informacji bez zgody Wydawcy Serwisu jest zabronione.
Polityka cookies
 
Jeżeli chcesz opublikować swój artykuł lub napisać do Toruńskiego Portalu Turystycznego ponieważ gdzieś do tekstu wkradł się błąd, chcesz nawiązać współpracę lub po prostu przekazać swoją opinię, możesz to zrobić używając adresu mailowego biuro@toruntour.pl. Żadna wiadomość nie pozostanie bez odpowiedzi!
 
Zostań naszym patronem. Poznaj szczegóły i możliwości tutaj