Dawna Akademia Chełmińska

 
Lokalizacja
Chełmno, Stare Miasto, ul. Szkolna 6
200 m na wsch. od Rynku
Zachowany budynek pochodzi z okresu baroku (przełom XVII i XVIII w.), ale nie ma widocznych cech stylowych. Był wielokrotnie przebudowywany, a w 1. poł. XIX w. nawet obniżony o jedną kondygnację.
 
Akademia w Chełmnie powołana została w 1386 r. staraniem Krzyżaków, na podstawie przywileju papieża Urbana VI jako filia Akademii Bolońskiej. Jednak nie podjęła działalności.
Nowy akt fundacyjny wydał w 1434 r. cesarz Zygmunt Luksemburski, jednak dopiero w 1473 r. za zgodą biskupa chełmińskiego, Wincentego Kiełbasy, utworzono katolicką szkołę średnią (schola particularis) (szkoła średnia), którą powierzono braciom wspólnego życia, sprowadzonym z Zwolle w Niderlandach (miasto było zbyt słabe ekonomicznie, aby udźwignąć ciężar utrzymania uniwersytetu).  Nauka trwała w niej 8 lat i prowadzona była w 8 klasach, obejmując przedmioty zaliczane do sztuk wyzwolonych i literaturę klasyczną. W początkowych latach działalności szkoła była najwyższym zakładem naukowym w Prusach Królewskich. Straciła znaczenie przy końcu XV i w XVI w., mimo poparcia biskupów chełmińskich: J. Konopackiego i J. Dantyszka. W 1539 r. została zamknięta.
 
W 1554 r. rada miejska Chełmna reaktywowała szkołę jako gimnazjum protestanckie, które przyjęło nazwę Akademia Chełmińska, mimo iż szkoła posiadała poziom dpowiadający gimnazjum. Jej rektorem został profesor uniwersytetu w Królewcu Johann Hoppe.
Jednak kadencja Hoppego trwała krótko, gdyż został odwołany przez biskupa chełmińskiego za popieranie i szerzenie poglądów luterańskich. Spory katolików z protestantami, zakończone usunięciem Hoppego, oraz kłopoty finansowe doprowadziły do upadku Akademii Chełmińskiej.

Powołano ją ponownie w 1692 r., powierzając ją misjonarzom św. Wincentego à Paulo. Z tego czasu pochodzi obecny budynek akademii, chociaż znacznie przebudowany w XIX w. Zorganizowana została jako 7-klasowe gimnazjum akademickie, do którego zaangażowano także profesorów Akademii Krakowskiej, m.in. znanego kompozytora Grzegorza Gerwazego Gorczyckiego, wykładającego poezję i retorykę. W 1756 r. Akademia Chełmińska została podporządkowana naukowo i organizacyjnie Akademii Krakowskiej jako jej 31. kolonia akademicka. Program jej nauczania powiększono o 2-letni uniwersytecki kurs filozofii i prawa.
Rozwój Akademii Chełmińskiej został zahamowany przez I rozbiór Polski - władze pruskie w 1779 r. zmusiły profesorów krakowskich do opuszczenia szkoły, którą przejęli ponownie misjonarze. W czasach Księstwa Warszawskiego przekształcona w szkołę wydziałową, zachowała dotychczasową nazwę do 1818 r., kiedy zamieniono ją na pruskie gimnazjum z 2 językami wykładowymi: polskim i niemieckim.

Jeszcze kilkadziesiąt lat temu niektórzy historycy uważali, że w tej szkole nauki pobierał Mikołaj Kopernik, jednak ostatecznie badania to wykluczyły, potwierdzając przeduniwersyteckie wykształcenie Kopernika w toruńskiej szkole przy kościele św. Janów, która zresztą stała na wysokim poziomie i posiadała bogato wyposażoną bibliotekę (zobacz: Konrad Gesselen).
 
  • drukuj
  • poleć artykuł
Komentarze użytkowników (0)
Brak komentarzy. Bądź pierwszy - dodaj swój komentarz
Dodaj swój komentarz:


pozostało znaków:   napisałeś znaków:
   

Kontakt

tel. 56 621 02 32
biuro@toruntour.pl
formularz kontaktowy
 
 
 
 
 
 
 
 
   
Właścicielem i operatorem Toruńskiego Portalu Turystycznego funkcjonującego pod domeną toruntour.pl jest Toruński Serwis Turystyczny, Toruń, ul. Rabiańska 3 (mapa), tel. 66 00 61 352, NIP: 8791221083.
Materiały zawarte w Toruńskim Portalu Turystycznym www.toruntour.pl należą do ich autorów lub właściciela serwisu i są objęte prawami autorskimi. Wszelkie wykorzystywanie w całości lub we fragmentach zawartych informacji bez zgody Wydawcy Serwisu jest zabronione.
Polityka cookies
 
Jeżeli chcesz opublikować swój artykuł lub napisać do Toruńskiego Portalu Turystycznego ponieważ gdzieś do tekstu wkradł się błąd, chcesz nawiązać współpracę lub po prostu przekazać swoją opinię, możesz to zrobić używając adresu mailowego biuro@toruntour.pl. Żadna wiadomość nie pozostanie bez odpowiedzi!
 
Zostań naszym patronem. Poznaj szczegóły i możliwości tutaj