O Toruniu

Niegdyś miasto krzyżackie, hanzeatyckie i królewskie, położone w węźle szlaków handlowych między wschodem i zachodem Europy, było autonomicznym i jednym z największych i najbogatszych ośrodków w Rzeczypospolitej przedrozbiorowej. Toruń szybko zasłynął jako stolica aromatycznych pierników, które z całą pewnością przegryzał sam Mikołaj Kopernik. Ale przede wszystkim jest to jeden z najcenniejszych i najpiękniejszych średniowiecznych zespołów miejskich w Europie.

 

Toruń jest jednym z najstarszych miast na Pomorzu i w całej Polsce (prawa miejskie w 1233 r.). To dawna hanzeatycka metropolia, Wielkie Miasto Pruskie, jedno z kilku największych i najbogatszych miast Rzeczypospolitej w całym okresie przedrozbiorowym, posiadające w niej wyjątkowe uprawnienia polityczne i autonomię prawno-ustrojową (>>>) - należy współcześnie do najpopularniejszych i najchętniej odwiedzanych przez turystów miejsc, którzy podziwiają jego historyczną i zabytkową spuściznę, będącą śladem minionej świetności i wielkości.
O wyjątkowych i unikatowych w skali międzynarodowej wartościach historycznych i artystycznych toruńskiej dawnej świetności świadczy wpis Średniowiecznego Zespołu Miejskiego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, na Listę Pomników Historii czy do Kanonu Miejsc Historycznych. Średniowieczny Zespół Miejski Torunia należy do największych i najcenniejszych obszarów zabytkowych w Polsce.
Jednocześnie Toruń jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych polskich miast, posiadających wyrazistą markę i skojarzenia (więcej o tym tutaj).
Wszystko to determinuje rangę Torunia jako jednego z największych i najważniejszych polskich ośrodków kulturalnych i turystycznych, odwiedzanego tłumnie corocznie przez setki tysięcy turystów z całego świata.

Najważniejsze fakty

• status administracyjny: siedziba władz województwa kujawsko-pomorskiego, powiat grodzki
• liczba ludności: miasto: 202 689, miasto+powiat: 306 086 (2015.12.31., GUS)
• prawa miejskie: 1233 r.
• lata pod władzą krzyżacką: 223 (1231-1454)
• lata pod władzą polską: 339 (1454-1793)
• lata pod zaborami: 127 (1793-1920)
• lata pod władzą polską: 90 (1920-1939, 1945-2016)
• dzielnice w obszarze UNESCO: Stare Miasto, Nowe Miasto, Zamek krzyżacki
• stopa bezrobocia: 5,8% (listopad 2016)
• wyniesienie n.p.m.: 34,5 - 93
• rzeki: Wisła (długość: 19 km, max szerokość: 455 m), Drwęca (płd.-wsch. granica miasta)
hotele i obiekty noclegowe (bez pensjonatów): 44
muzea: 21
• obiekty gastronomiczne w zespole staromiejskim: ok. 140
• uniwersytet: 1 (najstarszy w północnej Polsce), inne szkoły wyższe: 7
 

 

 

Niezwykła przeszłość Torunia

Dzisiejszy Toruń ukształtowała historia - niezwykle burzliwa, dramatyczna i bogata jak na jedno miasto. Osiem wieków praw miejskich Torunia to w zdecydowanej większości czas rozkwitu miasta i przynależności do wąskiej grupy kilku największych w państwie: wielkiego emporium handlowego Hanzy, jednego z największych i najbogatszych miast najpierw państwa krzyżackiego, później Prus Królewskich i Królestwa Polskiego, miasta, które do końca I Rzeczypospolitej miało status samorządny, wręcz wolny. Z drugiej strony to też aktywny udział Torunia jako silnej twierdzy obronnej i ważnego ośrodka politycznego w wielu niepokojach i konfliktach zbrojnych oraz religijnych, które zwłaszcza w XVIII i XIX w. znacznie zdewastowały i zubożyły miasto.
Przynależność kulturowa i cywilizacyjna Torunia do kręgu międzynarodowej kultury i sztuki hanzeatyckiej, północnoeuropejskiej, odcisnęła piętno na jego wyglądzie zewnętrznym - architekturzesztuce, oraz na kształtowaniu postaw jego dawnych mieszkańców. Posiadając wyjątkowe w Polsce uprawnienia polityczne i gospodarcze Toruń miał prawa niespotykane dla innych miast polskich, np. przywilej samodzielnego wyboru nie tylko swoich władz, ale też burgrabiego, czyli przedstawiciela polskiego króla w Toruniu; miał prawo bicia własnej monety, posiadania własnego wojska, udziału w sejmach koronnych i wyborze królów polskich, sądzenia szlachty polskiej przed własnymi sądami. Był jedną z najważniejszych twierdz Rzeczypospolitej, wielkim ośrodkiem kulturalnym, dużym ośrodkiem produkcji artystycznej, piśmiennictwa, czasopiśmiennictwa i drukarstwa. Jako miasto protestanckie odgrywał w Rzeczypospolitej czołową rolę w ruchach religijnych czasu reformacji.
Zamożność Torunia, wysoki poziom jego kultury intelektualnej i artystycznej oraz znaczenie i silna pozycja polityczna dająca niemal autonomiczną rangę - to wszystko ukształtowało "toruńskość" - cechy różniące Toruń zdecydowanie od miast polskich. Po 1793 r. - w okresie zaborów Toruń stracił na zawsze swoją silną pozycję i dziś nie należy już do największych miast w Polsce.
Zobacz też: Historia Torunia
 
Obraz z 1713 r. Przybycie Krzyżaków na Ziemię Chełmińską, eksponowany w Ratuszu Staromiejskim. Obraz jest dosłowną ilustracją zapisu z XIV-wiecznej kroniki Piotra z Dusburga, mówiącego o założeniu pierwszej krzyżackiej warowni - Torunia - na potężnym dębie.

Położenie Torunia

Toruń leży w centrum województwa kujawsko-pomorskiego, w Kotlinie Toruńskiej nad Wisłą (19-km odcinek w granicach miasta) i Drwęcą (płd.-wsch. granica miasta). Historyczne centrum i północna - większa część współczesnego Torunia położona jest na Ziemi Chełmińskiej (Pomorzu), która była pierwszym terytorium państwa krzyżackiego, później częścią Prus Królewskich, południowa, włączona w obszar miasta w 1936 r. leży na Kujawach (granicą jest Wisła).
Historycznie, a przez to kulturowo i cywilizacyjnie Toruń jest miastem pomorskim, a jego dziedzictwo należy do kręgu architektury i kultury północnoeuropejskiej, a zwłaszcza południowego pobrzeża Bałtyku. W okresie nowożytnym, aż do 1793 r. (II rozbiór Polski) Toruń był natomiast jednym z trzech tzw. wielkich miast pruskich - znajdując się w Prusach Królewskich i ogrywając tu pierwszorzędną rolę polityczną, gospodarczą i kulturalną. W okresie międzywojennym i w 1945 r. był siedzibą władz województwa Pomorskiego (>>>).
Natomiast południowa część współczesnego Torunia (południowy brzeg Wisły) położona jest na Kujawach, będących już odrębnym historycznie, kulturowo i etnograficznie regionem, zawsze polskim. 
Tymczasem południowo-wschodnie granice Torunia opierają się już na rzece Drwęcy, za którą leży kolejny odmienny obszar historyczny i geograficzny: Ziemia Dobrzyńska.

Dziś Toruń jest  siedzibą władz samorządowych województwa Kujawsko-Pomorskiego, jest umiejscowiony w jego centrum.
Dzięki swojemu położeniu Toruń stanowi doskonały punkt wypadowy dla wycieczek w ciekawe turystycznie okolice. W regionie znajdują się średniowieczne zamki krzyżackie i inne, liczne miasta i zabytki architektury wysokiej klasy, grody, wykopaliska i rezerwaty archeologiczne, malownicze krajobrazy, osobliwości przyrody, pojezierza i lasy jako doskonałe warunki do turystyki wypoczynkowej, a także wsie, gdzie zachowały się relikty budownictwa i tradycji ludowych.
Toruń, obok funkcji głównego ośrodka turystycznego województwa kujawsko-pomorskiego i z racji centralnego położenia w województwie, jest doskonałą bazą wypadową do okolicznych miejscowości turystycznych, będących jednocześnie ważnymi centrami krajoznawczymi w skali ogólnopolskiej.

 
Regiony historyczno-geograficzne na obszarze województwa kujawsko-pomorskiego.
Przy nazwach miejscowości podano odległości w km z Torunia.

 

 Toruń dzisiejszy

Chociaż Toruń swoją świetność jednego z największych miast środkowej Europy ma za sobą, to dziś liczy 203 tys. mieszkańców i jest siedzibą władz województwa kujawsko-pomorskiego (urząd marszałkowski, sejmik wojewódzki), w okresie międzywojennym (1921-1939) oraz na początku 1945 r. był stolicą województwa pomorskiego.
Jednocześnie jest ważnym w skalu Polski centrum kulturalnym, naukowym, gospodarczym oraz komunikacyjnym. Ma tu swoją siedzibę wiele instytucji kulturalnych, naukowo-badawczych (m.in. placówki Polskiej Akademii Nauk, najnowocześniejsze w kraju centrum astronomii) i gospodarczych oraz kilka wyższych uczelni, w tym najstarszy i największy na północy uniwersytet. Odbywa się  wiele międzynarodowych wydarzeń kulturalnych.
Toruń przoduje również w pozyskiwaniu środków unijnych, co pozwala aktualnie na realizację dużych inwestycji infrastrukturalnych, w tym przede wszystkim z zakresu komunikacji drogowej i infrastruktury kulturalnej.
Również rankingi z dziedziny miast najatrakcyjniejszych dla biznesu oraz miast najatrakcyjniejszych pod względem jakości życia umiejscawiają Toruń na wysokich pozycjach w Polsce oraz na najwyższym miejscu w województwie kujawsko-pomorskim (np. w Raporcie atrakcyjności inwestycyjnej województw Polskiej Agencja Informacji i Inwestycji Zagranicznych Toruń jako jedyne miasto w województwie uzyskał klasę A, tzn. najwyższą atrakcyjność inwestycyjną dla wszystkich analizowanych sekcji gospodarki narodowej). Toruń jest także liderem w województwie kujawsko-pomorskim pod względem ilości największych przedsiębiorstw. Statystycznie najwyższe w województwie wynagrodzenia za pracę oraz niska stopa bezrobocia dopełniają obrazu stanu gospodarki Torunia.

Toruń to nie tylko ośrodek gospodarczy, ale jeden z najważniejszych ośrodków kulturalnych i turystycznych w Polsce, którego średniowieczny zespół miejski został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Liczne światowej klasy zabytki, burzliwa i bogata historia, tradycje i dziedzictwo niematerialne, atrakcje przyrodnicze oraz możliwość aktywnego wypoczynku sprawiają, iż co roku przyjeżdża tu ponad 2 miliony turystów.

 
 

i

   
Kontakt
 
tel. 56 621 02 32
biuro@toruntour.pl
   
Właścicielem i operatorem Toruńskiego Portalu Turystycznego funkcjonującego pod domeną toruntour.pl jest Toruński Serwis Turystyczny, Toruń, ul. Bankowa 14/16/16 (mapa), tel. 66 00 61 352, NIP: 8791221083.
Materiały zawarte w Toruńskim Portalu Turystycznym www.toruntour.pl należą do właściciela serwisu i są objęte prawami autorskimi. Wszelkie wykorzystywanie w całości lub we fragmentach zawartych informacji bez zgody Wydawcy Serwisu jest zabronione.
 
Osoby i instytucje chętne do współpracy prosimy o kontakt.