O toruńskich piernikach i lwowskich lwach
 |
Dawno temu Toruń i Lwów należały do najważniejszych miast handlowych Europy Środkowej. Kupcy wędrujący z zachodu na wschód i z południa na północ przemierzali długie szlaki, niosąc ze sobą towary, nowiny, myśli i obyczaje. Wśród nich szczególną sławą cieszyli się toruńscy piernikarze, wyrabiający pierniki według pilnie strzeżonych receptur. Toruń od początku miał ścisłe kontakty z kierunkiem wschodnim - na Ruś Czerwoną i dalej w stronę Morza Czarnego. Pewnego roku toruński kupiec wyruszył z transportem pierników na Ruś. Droga była daleka i niebezpieczna, a gdy karawana dotarła wreszcie pod mury Lwowa, miasto było oblężone. Bramy zamknięto, a straże strzegły ich dniem i nocą. Wedle legendy w pobliżu murów przebywały lwy - zwierzęta potężne i czujne, które stały się symbolem miasta. |
|
Kupiec, nie mogąc dostać się do miasta ofiarował strażnikom kilka swoich pierników. Ich zapach był tak niezwykły, że zwabił nawet lwy. Zwierzęta uspokoiły się, a straże, uznając to za dobry znak, wpuściły przybysza do środka. Toruńskie pierniki szybko zyskały we Lwowie wielką popularność, a ich smak uznano za dowód kunsztu i bogactwa północnych miast. Od tego czasu - jak głosi legenda - piernik stał się symbolem handlowej pomyślności Torunia, a lew symbolem siły i gościnności Lwowa, a oba miasta połączyła pamięć o dawnych szlakach kupieckich i wzajemnym szacunku. Wspominał o tym później, w XVI w. lwowski dominikanin Marcin Murinius, który na fali reformacji przeszedł na luteranizm i osiedlił się w protestanckim Toruniu... To jest oczywiście bajka jak królik z kapelusza wyciągnięta, chociaż oparta na prawdziwym tle historycznym, na rzeczywistych zjawiskach historycznych i wplata prawdziwą postać Muriniusa. |
 |
Toruń - średniowieczna metropolia hanzeatycka - i Lwów - kluczowy ośrodek handlu wschodniego - należały od XIII do XVII w. do najważniejszych punktów na mapie gospodarczej Królestwa Polskiego i Europy Środkowo-Wschodniej.
Toruń leżał nad Wisłą, łącząc - zwłaszcza do XIV/XV w. - handel bałtycki z południowymi i wschodnimi kresami Królestwa Polskiego.
Lwów był węzłem szlaków prowadzących na Ruś, do Mołdawii, Turcji i Persji.
Miasta te nie rywalizowały, lecz funkcjonowały w tym samym systemie wymiany - towary z północy docierały na wschód, a ze wschodu przybywały m.in. przyprawy, wino, jedwabie, produkty leśne.
Pierniki toruńskie były produktem luksusowym, a nie wyrobem codziennym: zawierały drogie przyprawy korzenne (pieprz, cynamon, goździki, imbir) sprowadzane przez hanzeatyckich kupców toruńskich właśnie ze wschodu - przez Lwów. Długo zachowywały świeżość, co czyniło je idealnym towarem na dalekie trasy, często pełniły rolę prezentów dyplomatycznych i handlowych.
Archiwalia toruńskie potwierdzają, że toruńskie pierniki trafiały na dwory królewskie, do miast Rusi Czerwonej, na jarmarki wschodnie - także do Lwowa. Legenda „upraszcza” ten fakt, sprowadzając handel do postaci jednego kupca i jednego wydarzenia.
Lwy występujące w tej opowieści nie są przypadkowe. Nazwa miasta Lwów wywodzi się od imienia Lwa Daniłowicza, syna Daniela Halickiego. Lew był od XIII w. herbem tego miasta i znakiem jego władzy, siły oraz strażniczej funkcji.
W średniowiecznych przekazach lwy często pojawiają się jako strażnicy bram - w sztuce, rzeźbie i opowieściach. Legenda przenosi tę heraldyczną symbolikę do świata żywej narracji, zamieniając herb w realne zwierzęta strzegące miasta.
Legenda o Toruniu, Lwowie i piernikach wyrasta z realnego handlu dalekosiężnego, wykorzystuje symbolikę heraldyczną, przekształca fakty gospodarcze w opowieść o spotkaniu kultur. Gloryfikuje lokalny sławny produkt (pierniki toruńskie) i legitymizuje symbol Lwowa - lwa. Podkreśla znaczenie szlaków handlowych też jako sposób wymiany myśli, idei i kontaktów.
