Górsk

 
Lokalizacja
powiat toruński, gmina Zławieś Wielka
11 km na płn.-zach. od Torunia
Klasyfikacja atrakcyjności turystycznej: 
 
Górsk jest dość rozległą miejscowością, położoną 11 km na zach. od Torunia.
 
W 1233 r. po raz pierwszy nazwa Gorzk, odnosząca się to tutejszej wyspy wiślanej, jest wymieniana w dokumencie lokacyjnym Torunia, w którym jest ona przekazana Toruniowi jako jego uposażenie.
Wieś ponownie lokowana w 1346 r., podlegała komturii toruńskiej.
W 1457 r. została nadana przez króla Kazimierza Jagiellończyka miastu Toruniowi, stanowiąc jego własność wchodzącą w skład terytorium miejskiego Torunia aż do rozbiorów.
W administracji kościelnej Górsk należał do sąsiedniej parafii w Starym Toruniu. Jednak w XVI w. tamtejszy kościół popadł w ruinę, a Górsk przyłączono do parafii staromiejskiej Świętojańskiej w Toruniu.
W 1594 r. władze Torunia sprowadziły tu osadników z Holandii - prześladowanych tam menontów (olendrów), którzy zajęli się rekultywowaniem tu obszarów zalewowych. Jednak już po synodzie protestanckim w Toruniu w 1595 r. władze Torunia przestały tolerować menonitów na swoim terytorium i odnawiały kontrakty osadnicze tylko tym, którzy przeszli na kalwinizm lub luteranizm. Dla wsparcia konwersji pod patronatem i z inicjatywy Rady miejskiej toruńskiej wybudowano w Górsku w latach 1612-1614 zbór kalwiński p.w. Świętego Krzyża (zobacz niżej).
W okresie rozbiorów większość menonitów uległa zniemczeniu i przeszła na protestantyzm (kalwinizm, luteranizm), a po II wojnie światowej opuścili Górsk. Kościół przyłączono najpierw do rzymsko-katolickiej parafii Wniebowzięcia NMP w Toruniu, a w 1953 r. parafię usamodzielniono.
 
Chaty mennonickie w Górsku istniały jeszcze przed II wojną światową.
 
Ok. 1750 r. po raz pierwszy na ziemiach polskich rozpoczęto w Górsku uprawę tulipanów.
 
Z Górska pochodził i tu został pochowany Ernst Lambeck (1814-1892) - toruński księgarz i drukarz niemieckiej narodowości, wydawca pierwszego na ziemiach polskich wydania epopei narodowej - „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza.
 
 
19 października 1984 r. w Górsku funkcjonariusze Służby Bezpieczeństwa dokonali porwania ks. Jerzego Popiełuszki. Wydarzenie to upamiętnia stosowny pomnik-krzyż.
 
 

Kościół manierystyczny

Rozwój protestantyzmu spowodował wybudowanie w leżącym na terytorium toruńskim Górsku w latach 1612-1614 pod patronatem i z inicjatywy Rady miejskiej toruńskiej kościoła ewangelickiego p.w. Świętego Krzyża (faktycznie budowę kościoła sfinansował Daniel Esken, należący do jednej z najbogatszych rodzin patrycjuszowskich Torunia; zobacz: Dom Eskenów). Kościół ten - początkowa kalwiński - miał wspierać konwersję tutejszej ludności, w większości menonitów, sprowadzonych przez włądze Torunia w 1594 r.  Po zniszczeniach w czasie najazdu Szwedów w 1658 r. kościół został odbudowany w latach 1661-1687, a pieczę nad nim przejęli luteranie, posiadając go do 1946 r. Odtąd kościół służy katolikom.
 
Kościół w skromnym stylu manieryzmu, salowy, od zachodu sygnaturka zwieńczona barokowym hełmem i horągiewką z datą 1687.
Świątynia posiada bogate i cenne wyposażenie, na które składa się m.in.:
  • cenna wapienna gotlandzka chrzcielnica z 1. poł. XIV w., oraz dzieła powstałe z inicjatywy Rady miejskiej Torunia, będącej administratorem kościoła luterańskiego:
  • późnorenesansowa ambona z gmerkami (herbami mieszczańskimi patrycjatu toruńskiego) z 1608 r., dzieło toruńskich warsztatów snycerskiego i malarskiego
  • wysokiej klasy artystycznej barokowo-manierystyczny ołtarz główny z lat 1724-1727,
  • chór i organy z 1700 r., wykonane w warsztatcie toruńskim
Wnętrze nakryte stropem płaskim z dobrej klasy artystycznej polichromią z 1694 r. wykonaną przez Hansa Tiedemanna (ok. 1640-1706) z Torunia, przedstawiającą sceny ze Starego i Nowego Testamentu.
Tego samego mistrza jest też typologiczny cykl obrazów z chóru muzycznego.
 
 

Muzeum x. Jerzego Popiełuszki

Muzeum jest elementem składowym Centrum Edukacji Młodzieży im. bł. ks. J. Popiełuszki, zlokalizowane jest w sąsiedztwie kościoła.
Obiekt powstał z inicjatywy Zgromadzenia Świętego Michała Archanioła w ramach partnerstwa z Urzędem Marszałkowskim Województwa Kujawsko-Pomorskiego w Toruniu. Ideą powstania kompleksu oraz Muzeum ks. Jerzego Popiełuszki było postawienie żywego pomnika pamięci błogosławionego ks. Jerzego Popiełuszki, tutaj, gdzie w październiku 1984 r. ks. Popiełuszko został brutalnie porwany przez oficerów ówczesnej Służby Bezpieczeństwa a następnie bestialsko zamordowany.
► Więcej >>>
 

Muzeum Regionalne

Muzeum Regionalne w Górsku jest drugim obiektem muzealnym w tej miejscowości. Oba usytuowane są po sąsiedzku. Muzeum posiada zbiory rodzinne lokalnego artysty Bogdana Ziółkowskiego.
Obiekt zlokalizowany jest budynku dawnej pastorówki, zaadaptowanym na cele ekspozycyjne w lutym 2015 r.
Znajdziemy tu artefakty obrazujące życie w dawnej szkole, artykuły gospodarstwa domowego używane przez nasze prababki, w kąciku „multimedialnym” zobaczymy zbiór dawnych aparatów fotograficznych oraz klisz, a także poznamy stare techniki obróbki pola i przybliżymy sobie historię życia ważnych osobistości naszego regionu. Ponadto zapraszamy na warsztaty garncarskie oraz wikliniarskie.
► Więcej >>>
  • drukuj
  • poleć artykuł
Komentarze użytkowników (0)
Brak komentarzy. Bądź pierwszy - dodaj swój komentarz
Dodaj swój komentarz:


pozostało znaków:   napisałeś znaków:
   
Kontakt
 
tel. 56 621 02 32
biuro@toruntour.pl
   
Właścicielem i operatorem Toruńskiego Portalu Turystycznego funkcjonującego pod domeną toruntour.pl jest Toruński Serwis Turystyczny, Toruń, ul. Bankowa 14/16/16 (mapa), tel. 66 00 61 352, NIP: 8791221083.
Materiały zawarte w Toruńskim Portalu Turystycznym www.toruntour.pl należą do właściciela serwisu i są objęte prawami autorskimi. Wszelkie wykorzystywanie w całości lub we fragmentach zawartych informacji bez zgody Wydawcy Serwisu jest zabronione.
 
Osoby i instytucje chętne do współpracy prosimy o kontakt.