Zamek krzyżacki w Toruniu

 
Ruiny zamku krzyżackiego w Toruniu są pozostałościami po pierwszej i jednocześnie najstarszej warowni krzyżackiej na terenie Ziemi Chełmińskiej. Rozplanowanie zamku toruńskiego (na narysie półelipsy/podkowy) jest inne od typowych - późniejszych zamków krzyżackich, budowanych na planie czworoboku.
Zamek toruński został rozebrany przez torunian w czasie wywołanego przez nich powstania antykrzyżackiego w 1454 r. Choć obiekt przetrwał do czasów obecnych w formie trwałej ruiny, to stanowi znakomite materialne świadectwo potęgi Zakonu Krzyżackiego

 

Co tu zwiedzać?
Toruński zamek krzyżacki, chociaż od 1454 r. pozostaje trwałą ruiną, jest miejscem szczególnym na mapie cennych zabytków Polski. Jest godny uwagi przede wszystkim jako pierwsza warownia krzyżacka na terenie darowanym Krzyżakom przez polskiego-mazowieckiego księcia Konrada. Stanowił bazę wypadową do podboju plemion pruskich i tworzenia na ich terenie potężnego państwa, a jednoczesnie był strategicznym - granicznym i najdalej na południe wysuniętym zamkiem krzyżackim.
Dziś zwiedzając ruiny poznajemy nietypowe założenie zamkowe - na planie podkowiastym, w doskonale zachowanych, klimatycznych podziemiach m.in. ekspozycje detalu architektonicznego zamku, świadczące o jego bogatym niegdyś zdobnictwie. Przy wejściu na dziedziniec oraz w jego centrum przetrwały resztki wysadzonej w powietrze wieży. Fragment ruin położony wzdłuż Wisły kryje ślady po części mieszkalnej zamku. Najlepiej zachowała się wieża Gdanisko, która w XVI-XVIII wieku używana była przez Toruń jako składnica prochu strzelniczego.
 
   
 
INFO
 
 
Lokalizacja:
ul. Przedzamcze 3
w obszarze wpisanym na Listę UNESCO
500 m na płd.-wsch. od Rynku Staromiejskiego
 
 
Godziny otwarcia:
codziennie w godz. 10-18
 
Ceny biletów wstępu (ceny bez rezerwacji):
- zwiedzanie: normalny 9 zł, ulgowy 6 zł, rodzinny 25 zł
- widowisko światło-dźwięk "Komturia": normalny: 15 zł, ulgowy: 7 zł
 
Rezerwacja przewodników: Toruński Serwis Turystyczny, tel. 56 621 02 32, biuro@przewodnik.torun.pl.
Grupa obsługiwana przez jednego przewodnika nie może być liczniejsza niż 30 osób.
 
Rezerwacja przewodników na zwiedzanie Torunia: tutaj
 
 
Informacje praktyczne
Dochodząc do ruin zamku ulicą Przedzamcze należy szczególną uwagę zwrócić na ruch samochodowy, czasem także trzeba przeciskać się pomiędzy samochodami gęsto parkującymi na chodniku i innych miejscach niedozwolonych. Władze miasta, ani Straż Miejska nie potrafią skutecznie ograniczyć ruchu samochodowego i usprawnić życia pieszym w obszarze objętym najwyższą formą ochrony.
 
 
Ruiny zamku krzyżackiego w Toruniu są pozostałościami po pierwszej i jednocześnie najstarszej warowni krzyżackiej na terenie Ziemi Chełmińskiej. Dlatego rozplanowanie zamku toruńskiego (na narysie podkowy) jest inne od typowych zamków krzyżackich budowanych na planie czworoboku.
Teren zamku o powierzchni ok. 1,9 ha jest jedną z trzech części toruńskiego Średniowiecznego Zespołu Miejskiego, wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO (patrz mapa).
 
 

Wybudowany w Toruniu zamek był bazą wypadową do podboju Prusów i tworzenia na ich terenie potężnego państwa zakonnego.
Komturski zamek, którego budowę rozpoczęto ok. połowy XIII wieku (być może w 1236 r., tj. po przeniesieniu się Krzyżaków ze Starego Torunia), składał się z zamku głównego, międzymurza i przedzamczy (północnego, górnego i dolnego).
Zamek został zdobyty w lutym 1454 r. przez mieszczan Starego Miasta Torunia, co było fizycznym rozpoczęciem polsko-krzyżackiej wojny trzynastoletniej (zobacz: Toruń buntuje się przeciwko Krzyżakom). Wkrótce został rozebrany decyzją toruńskiej Rady miejskiej, aby uniezależnić się od przyszłej władzy zwierzchniej (jakiejkolwiek - polskiej czy krzyżackiej) i uniemożliwić jej utrzymywania w mieście swojej załogi wojskowej.
Od tego czasu rozebrany zamek główny stał się wysypiskiem.
 
 
       
Widok na przedzamcze dolne z wieżą Gdanisko: obecnie (po lewej), rekonstrukcja (po prawej)
 
 
Odkopane spod gruzu, uporządkowane i zabezpieczone (w 1966 roku z okazji 500. rocznicy zawarcia drugiego pokoju toruńskiego i 1000-lecia państwa polskiego), w formie trwałej ruiny, fragmenty zamku pełnią dziś rolę pomnika upamiętniającego zwycięską wojnę z Zakonem i powrót Torunia do Polski (mówi o tym specjalna tablica pamiątkowa przy wejściu na teren zamku (przedzamcze północne) od ul. Przedzamcze).
W trakcie prac archeologicznych odsłonięto przyziemie zamku głównego wraz z fragmentami arkadowego krużganku od strony dziedzińca oraz sklepione piwnice. Znaleziono też liczne detale dekoracyjne, jak np. profilowane cegły i kilka rodzajów ceramicznych płytek posadzkowych, a także figuralnych oraz fragmenty dekoracji maswerkowej i florystycznej i części muru z polichromią.
 
Najlepiej zachowanym fragmentem zamku jest wieża Gdanisko z początku XIV wieku; miała ona funkcję sanitarną i obronną (strzegąc głównego wjazdu do zamku).
Połączona gankiem wspartym na arkadach z piętrem zamku głównego, służyła do obrony flankowej wschodniej części murów oraz jako toaleta. Wzniesiona na terenie podmokłym nad Strugą. Gdanisko przetrwało zburzenie zamku przez mieszczan toruńskich w XV w. Ocalało, by bronić dostępu do miasta od strony zburzonego zamku, a poza tym zabezpieczało również newralgiczne miejsce, w którym Struga wypływała za mury miejskie i wpadała do Wisły.
W latach 1600-1613 z inicjatywy ówczesnego burmistrza Torunia Heinricha Strobanda pozostałości zamku stały się trójkątnym bastionem, który zabezpieczał miasto od strony południowej, a Gdanisko przebudowano na prochownię. Z tego okresu zachowały się do naszych czasów ogromne belki stropowe, które można obejrzeć wewnątrz wieży.
 
Za Gdaniskiem średniowieczny mur z arkadami, blankami i hurdycją, który był zewnętrznym murem wschodnim zespołu zamkowego, obok zabudowania dawnego zamkowego młyna górnego, a dalej szeroka fosa wschodnia, użytkowana niegdyś jako staw rybny. Poza fosą leżała rozległa Wola Zamkowa - służebna osada zamkowa (obecnie ulica od tej nazwie).
 
Bardzo dobrze są też zachowane podziemia zamku głównego, w których do niedawna mieściło się Muzeum Historii Zamku.
Dziś w podziemiach prezentowana jest m.in. ekspozycja warsztatu strycharskiego, znaleziska archeologiczne w postaci np. detali architektomicznych, makieta przybliżonego pierwotnego wyglądu zamku oraz... sala strachu.
 
Ruiny zamku (poza Gdaniskiem) stanowią ruiny zamku głównego, zarys domu zakonnego oraz fragmenty obwarowania z bramami. Na terenie przedzamcza znajduje się górny młyn, wymieniony już w 1262 roku (budynek przebudowany w 1907 r. na mieszkania, po 2002 r. na hotel zachował jedynie fragmenty gotyku).
Obok młyna, naprzeciw mostku, ostrołukowa brama gotycka.
 
Od Wisły ruiny są oddzielone murem XIX-wiecznych fortyfikacji pruskich, zbudowanych na miejscu wcześniejszych, z 1613 roku.
 
 
 

Widowisko "Komturia"

Ta atrakcja zamku krzyżackiego w Toruniu, uruchomiona w sezonie 2012 jest nawiązaniem do podobnej formy spektaklu z lat 60. XX w.
To nowoczesne multimedialne widowisko plenerowe łączące elementy gry światłem i dźwiękiem opowiada historię zakonu krzyżackiego oraz Torunia okresu krzyżackiego.
Godziny pokazów:
od maja do września w soboty: w zależności od miesiąca godz. 21 lub 22.
Informacje i rezerwacje: info@turystyka.torun.pl, tel. 52 621 02 32
Więcej >>>
 
  • drukuj
  • poleć artykuł
Komentarze użytkowników (0)
Brak komentarzy. Bądź pierwszy - dodaj swój komentarz
Dodaj swój komentarz:


pozostało znaków:   napisałeś znaków:
   
Kontakt
 
tel. 56 621 02 32
biuro@toruntour.pl
   
Właścicielem i operatorem Toruńskiego Portalu Turystycznego funkcjonującego pod domeną toruntour.pl jest Toruński Serwis Turystyczny, Toruń, ul. Bankowa 14/16/16 (mapa), tel. 66 00 61 352, NIP: 8791221083.
Materiały zawarte w Toruńskim Portalu Turystycznym www.toruntour.pl należą do właściciela serwisu i są objęte prawami autorskimi. Wszelkie wykorzystywanie w całości lub we fragmentach zawartych informacji bez zgody Wydawcy Serwisu jest zabronione.
 
Osoby i instytucje chętne do współpracy prosimy o kontakt.